Törf Geschiedenis

1976 – 2026
Törf is opgericht in maart 1976 in Musselkanaal door Paul Scholtens (drums), Alex Vissering (gitaar) en Eddy de Jonge (bas) . Alle drie speelden al enkele jaren in verschillende rockbandjes in de regio. Het plan voor Törf was om folk-rock te bedenken en te spelen naar voorbeeld van Britse folk-rock bands zoals Fairport Convention. Er werd voor gekozen om te zingen in het Gronings want dat was de taal van thuis en van de straat, dus de taal waarin we ons het beste konden uitdrukken. En de keuze voor de naam Törf was duidelijk: Törf kwam uit de Veenkoloniën. Marja Bos was kort zangeres en in de loop van 1976 sloot solo-gitarist Hayo Klaassens zich aan. Er werd een paar keer opgetreden en er werd zelfs nog even gewerkt aan de voorbereidingen voor een elpee. Tijdens die voorbereidingen kwamen de groepsleden erachter dat de productie van de elpee het initiatief was van de 16-jarige Stadskanaalster Henk Prins (later: Henk Scholte). Tijdens de repetities stond hij mee te luisteren. Na de zomer werd het elpeeproject echter afgebroken en werd er plotseling een punt achter Törf gezet. Henk Prins was daar teleurgesteld over en vroeg aan Eddy om samen met hem de draad weer op te pakken. Hij vond dat er een veel meer traditioneel repertoire moest worden gespeeld. Hij had al een aantal liederen verzameld en introduceerde t Grunneger Zangbouk, een tweedelige bundel Groninger liedjes, in de jaren twintig van de vorige eeuw verzameld door onderwijzer P. Groen. ‘Groen’ werd een bron waar jarenlang gebruik van zou worden gemaakt. Vooral traditionele deunen en teksten uit het boek werden gearrangeerd en opgenomen in het repertoire. Henk kwam niet alleen met materiaal maar ook met muzikanten. Maarten Wiersma (banjo), Jan Rozema (gitaar en mandoline), Wim Visser (doedelzakken) en Sietse Veldman (percussie) sloten zich aan. Eddy speelde intussen gitaar en mandoline. Törf werd een vreemde mix van folk, balkan en bluegrass met Groninger teksten. Na enkele optredens kwam Törf begin 1978 weer op een laag pitje te staan. In de zomer van dat jaar verhuisden Henk en Eddy naar de stad om te gaan studeren en werd Törf weer nieuw leven in geblazen: de derde bezetting. Sietske Bloemhoff werd aangetrokken. Ze was eigenaar van Singeliers, een winkel in de Visserstraat waar ze folk- en volksmuziekelpees verkocht. Sietske had al furore gemaakt, samen met haar broer Henk. Zij kwamen uit de Stellingwerven en zongen in het Stellingwerfs en hadden een tweetal elpees gemaakt. Sietske bracht stevigheid en muzikaliteit. En: zij kon noten lezen!! Henk was de verteller en zanger, Sietske speelde fluit en accordeon en Eddy speelde gitaar, bouzouki en mandoline. Deze bezetting bleef zeven jaar bij elkaar, er werden twee elpees gemaakt(‘Kovvie kloar’ (1978) en ‘Alles wordt aans’(1979)), en er werden bijgedragen geleverd voor verzamelelpees zoals All tosammen in Strackholt (1980), een legendarische avond in de Oostfriese folkclub Strackholt samen met Oostfriese bands en liedjeszangers, en er werd vooral heel veel opgetreden. In 1984 besloot Sietske te verhuizen naar de Stellingwerven en vertrok ook uit Törf. Henk keek rond in zijn netwerk en kwam aan met doedelzakspecialist Flip Rodenburg en gitarist Bernhard Bröring. Eddy pakte de electrische bas weer op. Bernhard vertrok na enkele maanden weer en werd vervangen door gitarist Jos Kwakman, een strakke en technische gitarist die speelde in andere bands in het stad-Groninger folkcircuit.

Even later werd eveneens de piepjonge gitarist Bert Ridderbos uit Veendam aangetrokken. In 1985 verliet Eddy tijdelijk de band. In de periode 85-87 werd door Henk, Jos, Bert en Flip veel opgetreden en werden ook, bijna wekelijks, opnames gemaakt voor Radio Noord. In 1987 keerde Eddy terug en besloot Jos weer te vertrekken. De broer van Bert, Geert Ridderbos, werd erbij gehaald als accordeonist. De band kreeg weer vaste vorm: Henk (verteller en zanger), Bert (gitaar en cittern), Geert (accordeon), Flip (doedelzakken, blokfluiten, schalmei en zang) en Eddy op de electrische bas. De jaren daaropvolgend werd een nieuw programma opgebouwd en werd vooral veel opgetreden. Ook werd steeds meer gebruik gemaakt van teksten van Groninger dichters, zoals Simon van Wattum, Jan Boer en Hans Elema. In 1993 resulteerde dat in de eerste CD: ’t Braide Woater. In 1996
volgde ‘Dr is ’n Laand’. In het midden van de jaren negentig vond Flip het muziekboek van Jacob Pieters Beukema op de piano van het Openlucht Museum Het Hoogeland in Warffum. Dat resulteerde in 1998 in een CD en een boek over leven en muziek van Beukema. ‘Beukema’ werd een monument van de Groninger traditionele muziek. In 2000 werd het plan gemaakt om een CD te maken met eigen muziek op gedichten van de Hoogelandster schrijver/dichter Jan Boer. Voor de opnames in 2001 werd Marius Greiner uitgenodigd om de vioolpartijen in te spelen. Net als Jos Kwakman speelde Marius in andere folkorkesten, vaak samen met Jos. Het beviel zo goed dat Marius gevraagd werd om vast lid van Törf te worden. Toen was Törf met zes leden en in 2005 sloot Jos Kwakman zich weer aan. Met deze zevenmansband werd in 2006 de CD ‘Olipodrigo’ gemaakt. Kort daarna vertrok Bert. In 2007 was Törf al de band die tot 2024 zou blijven staan. In de loop der jaren werden nog een paar CD’s opgenomen, ‘Schoon van de Wind’ in 2009 en ‘Dichten’ in 2015. Er werd veel opgetreden, in het hele land en daarbuiten. Törf was zelfs de Europese bijdrage aan een internationaal festival in Caïro. Henk werd ziek in 2023, herstelde weer en werd weer ziek. Het laatste optreden met Henk was eind 2023 in het Ostfriese Engerhafen waar hij voor de allerlaatste keer een zaal op de kop zou zetten. Henk overleed in februari 2025. Henk was een bijzondere Groninger die altijd verhalen vertelde en overal zong, daar waar het kon en soms ook waar het niet kon. Henk was jarenlang het gezicht van Törf, niet voor niks werd hij steevast Henkie Törf genoemd. Merel Wentink werd in het voorjaar van 2024 gevraagd om mee te komen zingen bij Törf, een band waarvan ze zelf als kind een optreden in Rottum had gezien. Een klassiek geschoolde zangeres die zich bijzonder snel het repertoire van Törf eigen maakte. Merel ontpopte zich in korte tijd tot de frontvrouw van de band. In 2025 en begin 2026 werd er weer veel opgetreden en werd het repertoire verder uitgebouwd. Vanaf de zomer van 2025 waren zelfs alle zalen uitverkocht. Een bijzondere gewaarwording voor Törf.